Het eerste kwartaal van 2017 zit er bijna op. Hoe ontwikkelen de grootste leenplatforms zich in Nederland, die lid zijn van de brancheorganisatie Nederland Crowdfunding? Waar zitten hun kracht en zwaktes, hoe staat het met de transparantie van platforms? En wat zijn de behaalde rendementen?

Groei lijkt terug te vallen

De cijfers zullen begin april bekend worden, maar ik schat in dat de groei afneemt. Het zal lager zijn dan de 30% groei van het afgelopen jaar. Geldvoorelkaar publiceert veel nieuwe proposities, maar de groei is niet te achterhalen. Funding Circle zegt te groeien, maar dit is niet te traceren op hun website. Even zoeken en rekenen leert dat Lendahand flink groeit met bijna 90%, Collin blijft onder de 20% ten opzichte van het eerste kwartaal 2016. Kapitaal op Maat en Oneplanetcrowd publiceren al een tijdje opvallend weinig nieuwe proposities, daar verwacht ik krimp. Ook het totaal gefunde bedrag van bijna 34 miljoen (via fundwijzer.nl) in het eerste kwartaal is lager dan verwacht. Als we dat maal 4 doen, dan zou de teller op 132 miljoen blijven steken in 2017. Minder dan de 170 miljoen die in 2016 is gefund. Als voorbehoud wil ik noemen dat het eerste kwartaal doorgaans minder transacties laat zien, dan de andere kwartalen. De groei kan dus nog aantrekken.

Tijd om door te pakken

Voor (fin)tech bedrijven gelden een paar basisregels:

  1. Wees herkenbaar (sterk merk) en pak je niche.
  2. Realiseer voortdurend groei om te kunnen blijven innoveren en concurreren.
  3. Ga internationaal, Nederland is te klein.
  4. Zoek sterke en solide partners (met groeikapitaal).
  5. Wees transparant over bedrijfsvoering en performance.
 

Bij “Herkenbaarheid” ziet u een mix van krachten en zwaktes per platform. Of mijn suggesties de juiste zijn, laat ik graag aan de platforms. Het toont wel aan dat de oplossingen voor elke partij uit een andere hoek komt. Algemeen is een stevige groei, verdere professionalisering en internationalisering nodig. Een sterk merk is niet genoeg. Er komt een internationale consolidatieslag aan.

Transparantie niet op orde

De voornemens omtrent transparantie van de brancheorganisatie Nederland Crowdfunding zijn nog niet omgezet in goede rapportages van de leden. Ik mis heldere definities voor berekening van rendement en bad loans. Ieder platform rapporteert anders en soms foutief. Alleen Collin Crowdfunding en Lendahand hebben hun zaken voor elkaar. Funding Circle is nog niet compleet, maar de rendementen zijn wel eenvoudig te achterhalen. Naar voorbeeld van de Duitse brancheorganisatie voor crowdfunding zou ik de branche aanraden de vlucht naar voren te maken. Een eenduidige rapportage die soms verder gaat dan de wettelijke vereisten. Wees regelgeving en toezichthouders voor ….

Wat als de platforms zelf omvallen?

Hoe is het met de financiële informatie over de platforms zelf? Wat als zij omvallen? Lendahand heeft dat uitstekend geregeld, Collin afdoende. Lendahand kan niet alleen terugvallen op echt onafhankelijk partij (en niet een Stichting Derdengelden), maar ook op het BeleggersCompensatieStelsel. Veel andere platforms vermelden niet eens hoe zij zaken bij faillissement afwikkelen. Ik heb niet veel fiducie in de Stichting Derdengelden. Hebben zij voldoende capaciteit, geld en ICT toegang om zelfstandig de operatie gaande te houden? Het verdienmodel van veel platforms (fees upfront) past daar niet bij. Alleen Collin is de uitzondering op de regel, omdat zij aan twee kanten doorlopende beheerskosten in rekening brengen. Dat genereert naar verwachting genoeg inkomsten om zaken af te handelen na faillissement. Ook Oneplanetcrowd lijkt die richting in te slaan.

Rendementen zakken, outlook negatief

Ik heb Funding Circle UK als benchmark gebruikt, die al meer dan 2 miljard pond in de Britse markt heeft gezet. Alle cijfers heb ik van de platforms zelf gehaald, bij sommigen (Geldvoorelkaar, Oneplanetcrowd) moest ik het nodige rekenwerk verrichten. Ik heb geen controles op de gegeven cijfers uitgevoerd, wel op de consistentie en formules, zo die zijn gegeven. Er is alleen openbare informatie gebruikt. De meest recente informatie is van Kapitaal op Maat (continue update), gevolgd door Collin (eind februari).

Funding Circle Nederland verslaat de benchmark, haar moeder in de UK, met 7,64% tegen 7,00%. De truc zit hem niet alleen in de gematigde bad loans – mind you Funding Circle neemt die al na 90 dagen (net als de AFM voorstelt) – maar ook in een hoger geboden gemiddelde rente. Bij een groeiende portfolio is het waarschijnlijk dat het rendement terugvalt naar het niveau van de Britse moeder, vandaar een negatieve outlook.

Geldvoorelkaar bewoog al mee naar boven in geboden rente (peildatum 1 jan 2017), de herberekening van de default is relatief hoog. Die hogere default past bij de portfolio, die sterk is overwogen naar de hoogste risicocategorie (5, 5s). Toch wijkt hun rendement niet veel af van dat van Collin Crowdfunding. Collin ziet het percentage bad loans flink toenemen sinds hun eerste rapportage in september 2016. Dat effect treedt op zoals ik heb voorgerekend, in het derde jaar van een snel groeiend platform. Weinig betalingsachterstanden kunnen dan tot hoge default leiden, omdat het openstaand bedrag per wanbetaler hoog is. Oneplanetcrowd doet het qua rendement goed, met 5,75%, maar omdat hun kosten omhoog gaan is de outlook voor rendement negatief. Kapitaal op Maat is derde, ook hun default neemt toe. Helaas kloppen hun cijfers niet en zijn de gemiddelde kosten niet helder. Die heb ik op 0,2% gesteld.

Platform Lendahand heeft nog geen bad loans. De meeste ingelegde gelden worden gegarandeerd door microfunds in economisch opkomende landen. Zo kunnen zij met een bescheiden geboden rente een hoger rendement realiseren dan Geldvoorelkaar en Collin. Ook is de looptijd bij hen korter en de uitbetalingstermijnen zijn minder frequent, waardoor hun effectieve rente dichterbij de geboden rente blijft. De outlook voor bad loans heb ik op neutraal gesteld. Er is wel een kans op overweight van sommige landen, zoals voor Cambodja en Kenia. Dat is (nog) niet samengesteld zichtbaar op het platform, wel in de individuele portfolio’s van funders.

Stijgende rentes en pro-actiever kredietbeheer als remedie

Mijn voorspelling van september 2016 dat de rendementen naar 2%-3% zakken, wordt geleidelijk aan bewaarheid. Niets mis mee, als je bij de bank enkele tienden tot nul procent krijgt. Toch is er een psychologische grens, die tussen de 3%-4% ligt. Om dit te halen zullen de rentes op de crowdfundingsplatforms moeten stijgen. En het kredietbeheer zal pro-actiever moeten worden met early warnings, door koppeling aan de realtime boekhouding van ondernemers. Voor leningen zonder onderpand of stevige garanties zullen de rentes flink omhoog moeten. Gemiddeld verwacht ik een stijging naar 8,5%-9,5% rente van de hele portfolio voor de Nederlandse markt, net hoger dan de tarieven van microfinancier Qredits. Die ontwikkeling is bij Geldvoorelkaar al te zien de laatste maanden. Funding Circle heeft dit al eerder onderkend.

Brancheorganisatie aan zet

De brancheorganisatie zal qua transparantie het voortouw moeten nemen. Ik raad hen aan:

  • Eenduidige definities en rapportages te hanteren voor geboden rente, kosten, betalingsachterstanden, bad loans, gemiddeld rendement. IRR en effectieve rentes lopen nu door elkaar. Mijn voorkeur is effectieve rente, omdat dan rendementen vergelijkbaar worden met sparen en deposito’s. Voor platforms die maandelijks terugbetalen is de effectieve rente laag en niet aantrekkelijk om te vermelden, zeker als het om leningen met langere looptijden gaat. Vermeld anders beiden.
  • Houd een rapportage termijn van 3 maanden aan. Laat ook de cijfers van vorige periodes staan. Vaker mag.
  • De verwachting is dat uiteindelijk na 90 dagen moet worden afgeschreven, conform AFM advies en Funding Circle’s werkwijze. Als tussenstap kan de afboeking naar 180 dagen betalingsachterstand worden gehanteerd, bijv. vanaf juli 2017. Wel vooraf het gehele restant afboeken. Recovery kan apart worden vermeld en worden bijgeteld wanneer ontvangen.
  • Elk platform te laten aangeven wat de eigen financiële situatie is maximaal 60 dagen na einde boekjaar en een halfjaarlijkse outlook, 30 dagen na 1 juli. Gebruik daarbij gelijke maten zoals de historische ontwikkeling van solvabiliteit, rentabiliteit en liquiditeit. Ook korte en lange termijn schulden en de aflossingscapaciteit van platforms zijn van belang.
  • Elk platform te laten aangeven wat er bij een faillissement gebeurt. Wie zijn de bestuursleden van Stichtingen Derdengelden? Zijn die geheel onafhankelijk van het platform? Is er voldoende toegang tot ICT en middelen en gegarandeerde inkomsten bij afwikkeling? Zorg voor een afdoende beheerkosten voor investeerders en leningnemers per platform om de afwikkeling van een faillissement mogelijk te maken. Of zorg voor een garantiefonds op brancheniveau om een goede afwikkeling mogelijk te maken.

Tenslotte

Groei is noodzakelijk in deze branche om te kunnen blijven innoveren. Buitenlandse expansie is een must, omdat de Nederlandse markt te klein is. De juiste weg is qua transparantie ingeslagen, want hoewel het veel beter kan, zijn er meer cijfers openbaar dan een jaar geleden. Het tij van dalende rendementen valt te keren met een hogere rente en een pro-actief kredietbeheer, gekoppeld aan de online boekhouding van ondernemers. De tarieven voor ondernemers zullen naar verwachting stijgen: voor rentes en beheerskosten. Ook om de afwikkeling van mogelijke faillissementen te kunnen dragen.

Disclaimer

Deze publicatie is geen investeringsadvies. Individuele portfolio’s per platform kunnen sterk variëren in rendement en bad loans.

De auteur heeft in alle platforms een leningsportfolio opgebouwd. In de platforms Lendahand en Oneplanetcrowd heeft hij een kleine crowdinvestering gedaan in het eigen vermogen (certificaten of converteerbare lening). Was het mogelijk geweest dan had hij ook in de andere platforms bescheiden geïnvesteerd. Helaas, de eigenaren van Geldvoorelkaar, Collin Crowdfunding, Kapitaal op Maat en Funding Circle NL, die allen in crowdfunding geloven, hebben zelf niet de behoefte om geld via de crowd op te halen. Misschien komt dat nog ….

Vooraf is de publicatie niet voorgelegd of gedeeld met de partners of eigenaren van de besproken platforms of de directie van de brancheorganisatie. De auteur staat open voor correcties als berekeningen of aannames onjuist of discutabel zijn.


Lex van Teeffelen

Lex van Teeffelen is Professor of Finance and Firm Acquisition aan de Hogeschool van Utrecht en volgt sinds 2013 de crowdfundingmarkt op de voet. Naast dat hij nauwlettend alle ontwikkelingen volgt, investeert hij ook zelf in verschillende crowdfunding projecten. Met een kritisch oog deelt hij zijn ervaring met crowdfunding. Het artikel van Lex over “Rendement crowdfunding is dalende” vindt u hier.